İranda monarxiya rəsmən BƏRPA EDİLDİ: Yeni Xamenei ilə inqilab BAŞA ÇATDI?

 İranda monarxiya rəsmən BƏRPA EDİLDİ: Yeni Xamenei ilə inqilab BAŞA ÇATDI?

İran İslam Respublikası öz tarixində üçüncü dəfədir, “rəhbər” və ya ali liderini seçib. İnqilabın atası Ayətullah Ruhullah Xomeyni (1979-89) özünün təxribatçı teoloji biliyi və xarizmatik nüfuzu ilə tanınırdı. Onun varisi Ayətullah Əli Xamenei (1989-2026) isə zəif dini mövqeyini hökumətdəki təcrübəsi və detallara hakim olması ilə kompensasiya edirdi.

Ayna Tv Yenicag.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə”The Wall Street Journal”da yayımlanan təhlil məqaləsində qeyd olunub.

Bildirilib ki, Xameneinin oğlu və varisi 56 yaşlı Ayətullah Müctəba Xamenei nə atasının təcrübəsinə, nə də Xomeyninin mənşəyinə sahibdir. Onun yüksəlişi inqilabın sonuncu bərabərlik sütununu, yəni mollaların, tənəzzülə uğramış İran şahlarından fərqli olaraq sülalə hakimiyyəti qurmadıqları iddiasının süqutunu göstərir. Müctəba ilə inqilab öz dövrəsini tamamladı. Rejim dəyişikliyi olmasa da, İrana monarxiya geri döndü.

“Kiçik cənab Xamenei haqqında çox şey məlum deyil, çünki o özünü İslam Respublikasının pərdəarxası otaqları ilə məhdudlaşdırıb. İllərlə ev dustaqlığında qalan cəsur din xadimi və daimi prezidentliyə namizəd Mehdi Kərrubi ali rəhbərin oğlunu ifşa edən ilk şəxs olub. O həm 2005-ci, həm də 2009-cu illərdə Müctəba Xameneinin Mahmud Əhmədinijadın xeyrinə prezident seçkilərindəki manipulyasiya rolundan şikayət edirdi”, – nəşr vurğulayıb.

Qeyd olunub ki, Müctəba İran siyasətinin mürtəce qanadına mənsubdur. O, “müharibə nəsli” adlanan qrupa, inqilaba rəhbərlik etməyən, lakin öz qabiliyyətlərini 1980-88-ci illər İran-İraq müharibəsində sınayan insanlara aiddir:

“Onun “keşikçilərlə” keçirdiyi vaxt ömürlük dostluqlar formalaşdırıb və ona istifadə etdiyi bir şəbəkə qazandırıb. “Keşikçilər” və atası, çox güman ki, onda bu günə qədər davam edən militant bir dünya görüşü aşılayıblar”.

Vurğulanıb ki, qərblilərin və qərbliləşmiş iranlıların İslam Respublikası və ümumiyyətlə İslam tarixi haqqında qəbul etməli olduqları ən çətin reallıqlardan biri imanla dünyəvi mülkiyyət hərisliyi arasındakı sürtünmənin gözləniləndən daha az olmasıdır. Xristianlıqdan fərqli olaraq İslam məzlumların inancı kimi başlamayıb. SEPAH-dakı yüksək rütbəli şəxslər və din xadimləri, adətən, varlıdırlar. Müctəba Xamenei varlı bir adamdır.

Müctəbanın atasının “xarici iblislər” axtarışını davam etdirəcəyi qənaəti paylaşılan təhlildə Amerika və İsrailin radikalların hekayəsində həmişə böyük yer tutduğu vurğulanıb:

“Əvvəlcə, mədəni cazibə qərblilərin İslam Respublikasını sarsıtmaq üçün üstünlük verdiyi vasitə idi. Donald Tramp və Benyamin Netanyahu bu qorxuları daha real və gündəlik etdilər. Onlar İranın proksi qüvvələrini ciddi şəkildə zəiflətdilər. İsrail və Amerika Suriyada müttəfiq Əsəd sülaləsinin yıxıldığı və teokratiyanın Yaxın Şərqdəki “Şiə qövsünün” bütövlüyünün çökdüyü kataklizm hadisələrini başlatdılar. Tramp və Netanyahu dini rejimin nüvə proqramını dağıntılar altında qoydular və əvəzi çətin tapılan mühüm alimləri, mühəndisləri və generalları öldürdülər. İndi onlar ölkəni zövqlə və cəzasızlıqla bombalayırlar. Müctəbanın Amerika və İsrailə qarşı ideoloji nifrəti yox olmayacaq və bu, şəxsidir. Onun atasının həyatına son qoyacaq 28 fevral hava hücumu həm də Müctəbanın anasını, həyat yoldaşını, oğlunu və bacısını öldürdü”.

Təhlilçilər bildiriblər ki, İran teokratiyası İran-İraq müharibəsinin son ilindən, yəni cəbhə xəttinin çökdüyü vaxtdan bəri belə bir gərginliklə üzləşməyib:

“Çətinliklər qarşısında təcrübəsiz lider öz dərdlərini və dünyagörüşünü paylaşanlara arxalanacaq. Hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün ona vaxt lazım olacaq, çünki hətta bürokratik cəhətdən çevik olan atası üçün də siyasi hegemonluğunu qurmaq bir neçə il çəkmişdi. Qərb terminologiyası ilə desək, mülki-hərbi münasibətlər dəyişəcək və rejimin son onurğa sütunu olan İnqilab Keşikçilərinə Əli Xamenei dövründəkindən daha böyük söz haqqı verəcək. Müctəbanın atası “keşikçiləri” nüvə həddini keçmək istədikləri zaman saxlayırdı; oğlu isə – əgər nüvə silahı proqramını necə yenidən yığacaqlarını bilsələr – şübhəsiz ki, daha güzəştli olacaq”.

“Əgər İslam Respublikası sağ qalsa, o daha da radikal olacaq… Müctəba Xamenei sükanı bəlkə də ən təhlükəli məqamda ələ alıb. Əgər o, mirasını qoruya bilsə, haqlı olaraq atasının oğlu və varisi kimi tanınacaq”, – məqaləyə yekun vurulub.